Co to jest niewydolność nerek i jakie są jej przyczyny?

Co to jest niewydolność nerek i jakie są jej przyczyny?

Kategoria Choroby
Data publikacji
Autor
BezpiecznyLekBezpiecznyPacjent.pl

Niewydolność nerek to stan, w którym nerki znacząco tracą zdolność do filtrowania krwi, usuwania toksyn, regulowania gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej oraz wspierania kontroli ciśnienia i produkcji hormonów. W praktyce najczęściej występuje jako ostre uszkodzenie nerek o nagłym początku lub przewlekła choroba nerek rozwijająca się miesiącami. Najważniejsze przyczyny niewydolności nerek to cukrzyca i nadciśnienie, które odpowiadają za około dwie trzecie nowych przypadków choroby nerek.

Czym jest niewydolność nerek?

Niewydolność nerek oznacza znaczne upośledzenie filtracji kłębuszkowej oraz zaburzenie kluczowych funkcji nerek, w tym usuwania mocznika i kreatyniny, utrzymywania równowagi sodu, potasu, wapnia i fosforanów, regulacji pH, udziału w kontroli ciśnienia oraz wytwarzania erytropoetyny i aktywacji witaminy D.

Wyróżnia się dwa główne obrazy kliniczne. Ostre uszkodzenie nerek ma gwałtowny przebieg i jest rozpoznawane według kryteriów obejmujących zmianę stężenia kreatyniny oraz diurezy w okresie do 48 godzin lub 7 dni. Przewlekłą chorobę nerek definiuje się jako utrzymujące się co najmniej 3 miesiące nieprawidłowości budowy lub funkcji nerek.

Schyłkowa niewydolność nerek to zaawansowany etap, w którym w celu podtrzymania życia zwykle konieczna jest dializoterapia albo przeszczepienie nerki.

Jakie są przyczyny niewydolności nerek?

Najczęstsze przyczyny niewydolności nerek w przebiegu przewlekłej choroby nerek to cukrzyca i nadciśnienie. Dane wskazują, że te dwa schorzenia powodują lub współtworzą około 2 na 3 nowe przypadki choroby nerek. Do istotnych przyczyn należą także kłębuszkowe zapalenia nerek, choroby autoimmunologiczne i dziedziczne, kamica oraz przeszkody w odpływie moczu, nawracające zakażenia układu moczowego, wielotorbielowatość nerek i przewlekłe stosowanie niektórych leków.

W ostrym uszkodzeniu nerek wyróżnia się trzy kategorie patofizjologiczne: przednerkowe spowodowane zmniejszeniem przepływu krwi przez nerki, śródnerkowe wynikające z uszkodzenia miąższu nerki oraz zanerkowe będące skutkiem zablokowania odpływu moczu.

  Przewlekła obturacyjna choroba płuc co to jest i jak wpływa na zdrowie

Szczególnie narażone są osoby z cukrzycą, nadciśnieniem, chorobami serca, otyłością, rodzinną historią niewydolności nerek oraz osoby starsze.

Jakie objawy daje niewydolność nerek?

Wczesne stadia przewlekłej choroby nerek często przebiegają bezobjawowo, dlatego wiele osób długo nie jest świadomych problemu.

W zaawansowanej chorobie mogą pojawić się obrzęki, pienisty mocz, zmniejszenie lub zwiększenie ilości moczu, zmęczenie, nudności, świąd skóry, duszność, skurcze mięśni i zaburzenia koncentracji.

Do objawów alarmowych wymagających pilnej konsultacji należą bardzo mała ilość moczu, nagłe obrzęki, duszność, splątanie, silne osłabienie, uporczywe wymioty oraz oznaki odwodnienia.

Jak diagnozuje się niewydolność nerek?

Podstawą rozpoznania są badania laboratoryjne: stężenie kreatyniny we krwi, szacunkowy współczynnik filtracji kłębuszkowej eGFR, badanie ogólne moczu, wskaźnik albumina do kreatyniny w moczu ACR oraz ocena elektrolitów. W diagnostyce przyczynowej i różnicowej wykorzystuje się także badania obrazowe.

W ostrym uszkodzeniu nerek stosuje się kryteria obejmujące zmiany kreatyniny i ilości wydalanego moczu w ciągu 48 godzin lub 7 dni, co umożliwia szybkie wykrycie zaburzeń funkcji filtracyjnej.

Rokowanie i ryzyko progresji ocenia się przede wszystkim na podstawie przyczyny choroby, wartości eGFR oraz nasilenia albuminurii.

Jakie są powikłania i zależności z innymi chorobami?

Choroba nerek znacząco zwiększa ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, w tym zawału serca i udaru, co przekłada się na ogólne rokowanie pacjenta.

Cukrzyca i nadciśnienie wzajemnie nasilają uszkodzenie nerek. CKD sprzyja nadciśnieniu przez zatrzymywanie sodu i płynów, a postępujące uszkodzenie nerek nasila aktywność układu renina angiotensyna aldosteron. Niedobór erytropoetyny w CKD prowadzi do niedokrwistości, a zaburzenia syntezy aktywnej witaminy D do zaburzeń mineralno-kostnych.

Zmniejszenie eGFR ogranicza eliminację wielu leków, dlatego dawki farmakoterapii muszą być dostosowane do funkcji nerek. Albuminuria jest zarówno markerem uszkodzenia kłębuszków, jak i niezależnym wskaźnikiem ryzyka progresji CKD oraz zdarzeń sercowo-naczyniowych.

Jak przebiega i dlaczego postępuje przewlekła choroba nerek?

Uszkodzenie nefronów zmniejsza powierzchnię filtracyjną i obniża eGFR. Początkowa kompensacja przez pozostałe nefrony z czasem prowadzi do przeciążenia, aktywacji procesów zapalnych i włóknienia miąższu, co przyspiesza utratę funkcji.

W cukrzycy przewlekła hiperglikemia uszkadza naczynia i kłębuszki nerkowe, nasila albuminurię i prowadzi do stopniowego spadku filtracji. W nadciśnieniu podwyższone ciśnienie w drobnych naczyniach nerkowych sprzyja stwardnieniu kłębuszków i postępującemu włóknieniu.

  Choroby układu płciowego żeńskiego objawy które powinny Cię zaniepokoić

Ostre uszkodzenie nerek może inicjować lub przyspieszać rozwój CKD, dlatego po epizodzie AKI konieczna jest kontrola funkcji nerek. Z kolei przewlekła przeszkoda w odpływie moczu bywa odwracalna, lecz długotrwała może trwale uszkodzić miąższ.

Czy niewydolności nerek można zapobiegać i spowalniać jej rozwój?

Progresję CKD często można istotnie spowolnić. Kluczowe działania obejmują kontrolę ciśnienia tętniczego, prawidłowe leczenie cukrzycy, ograniczenie soli w diecie, zaprzestanie palenia, redukcję masy ciała u osób z otyłością, unikanie niepotrzebnego stosowania leków nefrotoksycznych ze szczególnym uwzględnieniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych oraz regularne monitorowanie eGFR i albuminurii.

Po przebyciu AKI zalecana jest kontrola parametrów nerkowych, ponieważ zwiększa to bezpieczeństwo dalszego leczenia i pozwala wcześnie wykryć przejście w przewlekłą chorobę nerek.

Na czym polega leczenie niewydolności nerek?

Leczenie dobiera się do przyczyny i stadium choroby. Obejmuje modyfikacje stylu życia, farmakoterapię ukierunkowaną na chorobę podstawową, leczenie nadciśnienia i cukrzycy, korekcję niedokrwistości i zaburzeń mineralno-kostnych, dostosowanie dawek leków do eGFR oraz monitorowanie albuminurii i elektrolitów.

W schyłkowej niewydolności nerek stosuje się dializoterapię lub przeszczep nerki, co jest niezbędne do podtrzymania życia u części chorych.

Jak często występuje przewlekła choroba nerek?

CKD dotyczy ponad 1 na 7 dorosłych osób w Stanach Zjednoczonych, czyli około 35,5 mln. Około 9 na 10 dorosłych z CKD nie wie o swojej chorobie, co wynika z bezobjawowego przebiegu wczesnych stadiów. Chorobę nerek ma około 1 na 3 osoby z cukrzycą oraz około 1 na 5 osób z nadciśnieniem. Ze schyłkową chorobą nerek wymagającą dializ lub przeszczepu żyje około 2 na 1000 mieszkańców USA.

Kiedy zgłosić się pilnie do lekarza?

Natychmiastowej konsultacji medycznej wymagają: bardzo mała ilość wydalanego moczu, nagłe uogólnione obrzęki, nasilona duszność, zaburzenia świadomości lub splątanie, silne osłabienie, uporczywe wymioty oraz objawy odwodnienia.

Co wpływa na rokowanie w niewydolności nerek?

Rokowanie zależy przede wszystkim od przyczyny choroby, wartości eGFR i nasilenia albuminurii. Wyższa albuminuria oraz niższy eGFR zwiększają ryzyko progresji choroby i powikłań sercowo-naczyniowych. Obecność chorób towarzyszących, zwłaszcza sercowo-naczyniowych, dodatkowo pogarsza perspektywy zdrowotne.

Dodaj komentarz